Định nghĩa

1. Thành ngữ:
   • Ước muốn thoát tục, thành tiên: "Cưỡi Hạc lên Dương Châu" là một thành ngữ gốc Hán-Việt, diễn tả ước vọng thoát khỏi cảnh trần tục, ràng buộc của cuộc sống thế gian để trở thành tiên, sống một cuộc đời tự do, phiêu diêu.
   • Chỉ sự viễn du, ngao du tiên cảnh: Cụm từ này cũng gợi lên hình ảnh của một bậc tiên nhân cưỡi hạc vàng du ngoạn đến những nơi tiên cảnh, tượng trưng cho một cuộc sống siêu thoát, thanh cao.

Ví dụ sử dụng

• Thành ngữ:
  • Cuộc sống bon chen khiến ông ấy nhiều lúc chỉ muốn "cưỡi Hạc lên Dương Châu". (Cuộc sống bon chen khiến ông ấy nhiều lúc chỉ muốn thoát tục, tìm sự thanh thản.)
  • Tâm trạng ấy, phải chăng là nỗi niềm "cưỡi Hạc về Dương Châu" trong thơ Thôi Hiệu? (Tâm trạng ấy, phải chăng là nỗi niềm muốn thoát tục, phiêu diêu như trong thơ Thôi Hiệu?)

Các cách sử dụng nâng cao

• Dùng trong văn chương, thơ ca: Thành ngữ này thường xuất hiện trong các tác phẩm văn học cổ điển, thơ ca để diễn tả khát vọng siêu thoát, hoài niệm về chốn bồng lai tiên cảnh, hoặc nỗi buồn ly biệt.
  • Câu thơ "Hạc vàng ai cưỡi đi đâu / Mà nay Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ" gợi nhớ đến điển tích "cưỡi Hạc lên Dương Châu".

Biến thể và từ gần giống

• Cưỡi hạc quy tiên: Một cách diễn đạt khác, thường dùng với nghĩa "chết đi" một cách thanh thản, siêu thoát như tiên.
• Thoát tục: (Động từ) Rời bỏ cuộc sống trần tục.
• Phiêu diêu: (Tính từ/Động từ) Sống một cách tự do, không vướng bận.

Từ đồng nghĩa

• Thoát vòng trần tục: Thoát khỏi vòng ràng buộc của cuộc sống thế gian.
• Lên tiên: Trở thành tiên (cách nói khái quát).

Giải thích điển tích (Thông tin nền)

• Nguồn gốc: Thành ngữ bắt nguồn từ điển tích Trung Hoa về tiên nhân Phí Vân Vĩ (hoặc Tử An theo thuyết khác) thời Tam Quốc, sau khi tu luyện thành tiên thường cưỡi hạc vàng ngao du. Một lần, tiên dừng chân ở lầu Hoàng Hạc (thuộc Dương Châu xưa) rồi lại cưỡi hạc bay đi. Lầu Hoàng Hạc sau này trở thành một thắng cảnh và nguồn cảm hứng cho nhiều bài thơ nổi tiếng, như "Hoàng Hạc lâu" của Thôi Hiệu.
• Hàm nghĩa: Điển tích này không chỉ nói về việc thành tiên, mà còn gửi gắm tâm tư của con người trước sự hữu hạn của đời người và khát vọng vươn tới sự vĩnh hằng, tự do tuyệt đối.

1. Tức muốn trở thành tiên, thoát khỏi vòng trói buộc của quan hệ xã hội
2. Phí Vân Vĩ, người nước Thục thời Tam quốc tu luyện thành tiên thường cưỡi hạc vàng đi ngao du khắp nơi và đã dừng lại ở lầu Hoàng hạc (thuộc Dương Châu xưa, nay thuộc huyện Vũ Xương, Hồ Bắc, Trung Quốc) rồi cưỡi hạc vàng bay lên núi
3. Có thuyết chỉ người tiên tên là Tử An đã từng cưỡi Hạc vàng bay qua đây